Welke genealogische software moet ik kiezen?

Van onze leden en sympathisanten krijgen we soms de vraag welke genealogische software ze moeten kiezen. Aangezien het gamma aan dergelijke software zo groot en divers is, valt op die vraag geen eenduidig antwoord te geven. De ‘ideale’ software bestaat trouwens niet. We kunnen u wel vertellen waar u op moet letten bij de keuze van genealogische software. Het onderstaande lijstje is zeker niet exhaustief, maar geeft u enkele belangrijke criteria.

1. Kies software waarvan het gebruik voldoet aan uw persoonlijke behoeften. Veel toeters-en-bellen zijn alleen zinvol als u die ook echt nodig hebt. Anders betekenen ze eerder een extra ballast die het vlotte gebruik van de software in de weg staat.
2. Kies software waarvan de werkomgeving beschikbaar is in de taal die u zelf als werktaal gebruikt (in onze contreien dus wellicht overwegend het Nederlands), of beter nog, waarbij u de taal van de werkomgeving zelf kunt bepalen.
3. Kies software die rapporten (lijsten, overzichtspagina’s, diagrammen…) in uw werktaal kan samenstellen en bij voorkeur nog in enkele andere belangrijke talen. Dit vereenvoudigt de uitwisseling van gegevens met anderstalige familieleden (in het buitenland).
4. Kies software die de import en export van uw gegevens in het GEDCOM-formaat toelaat. GEDCOM staat voor GEnealogical Data COMmunications. Het is een internationaal aanvaarde standaard voor de uitwisseling van genealogische gegevens. Als uw gegevens in een ‘gesloten’ formaat worden opgeslagen, komt u vroeg of laat in de problemen als u gegevens met anderen wilt delen of andere software wilt gaan gebruiken. Conversies via andere formaten zijn theoretisch niet onmogelijk, maar verlopen doorgaans minder eenvoudig.
5. Kies software die het op een of andere manier mogelijk maakt om een onderscheid te maken tussen de wijze waarop persoons- en plaatsnamen worden geschreven en de wijze waarop ze worden geïndexeerd en gesorteerd. Dit moet u toelaten om varianten van namen in hun oorspronkelijke vorm op de nemen, maar ze in een genormaliseerde vorm te groeperen en doorzoeken. Als u heel veel namen met verschillende schrijfwijzen heeft, vereenvoudigt dit het terugvinden van de gezochte naam.
6. Kies software die op een eenvoudige manier toelaat om gegevens in één keer te bewerken of te corrigeren. Dit kan handig zijn als u bij alle leden van een gezin bijvoorbeeld hetzelfde adres wilt invullen.
7. Kies software waarmee u in uw personendatabase complexe zoekopdrachten kunt doen. Misschien wilt u een overzicht van alle mannelijke personen in de periode 1795-1914 die geen nakomelingen hadden. Of van iedereen die redelijkerwijs overleden moet zijn, maar waarvan u nog geen overlijdensdatum hebt. Goede software maakt dergelijke selecties in een handomdraai mogelijk.
8. Kies software die u op de computer moet installeren en niet voor zogenaamde webtoepassingen die uitsluitend via het internet te benaderen zijn. Het lijkt verleidelijk om voor een webtoepassing te kiezen. Zo hebt u al uw gegevens immers wereldwijd bij de hand via eender welke computer die op het internet is aangesloten en kunt u uw gegevens ook eenvoudig met andere delen. Maar het voordeel van het internet is ook meteen een nadeel. Want als er geen internetverbinding is, kunt u ook uw gegevens niet raadplegen. En dat komt wellicht nog vaker voor dan u denkt, bijvoorbeeld tijdens onderzoek in (kleine) archiefinstellingen, of als u op bezoek gaat bij grootouders, tantes, ooms…
9. Kies software waarmee u uw gegevens op een eenvoudige manier op het web kunt zetten. Misschien wilt u dat nog niet direct gaan doen, maar als u gegevens wilt delen met anderen, kan het handig zijn. Er bestaat overigens software die speciaal bedoeld is om uw genealogische gegevens op het web te publiceren.
10. Kies software die het mogelijk maakt om externe elektronische documenten zoals scans van akten en digitale of gescande foto’s te koppelen aan de personen in de database.

Op onze Delicious-pagina vindt u een overzicht van genealogische software voor verschillende platformen:

• genealogische software voor Windows
• genealogische software voor Mac
• genealogische software voor Linux

Het bekende computertijdschrift Clickx Magazine publiceert in zijn recentste nummer (16 februari 2010, nr. 211) een vergelijkende test van vier genealogische programma’s.

De vier programma’s die worden besproken zijn:

• MyBlood 1.1.0
• MyHeritage Family Tree Builder 4.0
• Verwant.nl
• Aldfaer 4.2

Redacteur Dirk Schoofs van Clickx Magazine besteedt in zijn besprekingen veel aandacht aan de gebruiksvriendelijkheid (o.a. of er een Nederlandstalige versie beschikbaar is), de mogelijkheden om gegevens via GEDCOM te importeren en te exporteren, en de koppeling met genealogische databanken. Schoofs besteedt volgens ons iets te veel aandacht aan de zogenaamde toeters-en-bellen: dingetjes die het gebruik ‘leuker’ maken, maar die niet echt essentieel zijn en die in sommige gevallen ronduit afleiden van de essentie. De gebruiksvriendelijkheid van de gekozen software moet onder andere tot uiting komen door de intuïtiviteit van de werkomgeving. Onze ervaring is: hoe soberder de werkomgeving, hoe beter. Overigens betekent een sobere werkomgeving niet vanzelf dat de mogelijkheden van de software beperkt zijn! Ook de prijs van de software staat niet altijd in verhouding tot het gebruiksgemak of de mogelijkheden. Er zijn goede gratis programma’s die zeker niet hoeven onder te doen voor hun betaalde concurrenten.

Automatische koppelingen met online genealogische gegevensbanken zijn ongetwijfeld een troef, maar nergens in de besprekingen wijst Schoofs op de gevaren van het gebruik van dergelijke secundaire bronnen. Als genealogische vereniging wijzen wij beginnende én gevorderde genealogen er voortdurend op dat secundaire bronnen fouten kunnen bevatten en dat men ze dus steeds moet toetsen aan de primaire bronnen, de oorspronkelijke documenten (die overigens evengoed feitelijke fouten kunnen bevatten). Alleen dat garandeert een wetenschappelijk verantwoorde aanpak die voldoet aan de kenmerken van de historische kritiek.

Met de cd-rom die deze week (16 februari 2010, nr. 211) bij Clickx Magazine zit, kunt u alvast een basis- en een probeerversie installeren van respectievelijk MyHeritage Family Tree Builder 4.0 (Windows) en MyBlood 1.1.0 (Mac en Windows). Clickx Magazine is verkrijgbaar in de boek- en dagbladhandel.