In deze derde aflevering van de reeks “Genealogie en internet” besteden we aandacht aan meer algemene bronbewerkingen die misschien minder bekend zijn.

Onder de bronbewerkingen met betrekking tot Brussel vinden we niet alleen een volledig doorzoekbare versie van de “Manuel du citadin: entretiens familiers sur les règlements communaux” die ons een goed beeld geeft van de leefomstandigheden in Brussel in de tweede helft van de 19de eeuw. Er is ook een “Bases de données généalogiques sur Bruxelles et Paris” en de “Actes d’etat-civil de Bruxelles”, beide gerealiseerd door de bekende genealoog Michel Vanwelkenhuyzen.

Onze voorouders vertrokken vaak naar het buitenland in de hoop er een beter leven te kunnen opbouwen. Zo zien we dat migratie iets van alle tijden is. Interessante bronbewerkingen op dit vlak zijn de websites rond Ellis Island en voorloper Castle Garden (Castle Clinton National Monument), waar men passagierslijsten kan raadplegen van schepen die op New York voeren. Op “The Ships List” vindt men ook passagierslijsten met betrekking tot Australië, Canada en Zuid-Afrika. Op de website “Shipping Lines in Belgium The Red Star Line” vinden we informatie over de schepen die op deze bekende scheepvaartlijn werden ingezet. “Migranet” is een Frans initiatief dat secundaire informatie over migranten in Frankrijk én daarbuiten in kaart brengt. Op de website “Ancestors.nl” ligt de nadruk op West-Zeeuws-Vlaanderen en emigratie.

Ook oorlogen, en met name de documenten die ze nalieten, zijn vaak een interessante bron voor wie aan familiekunde doet. In de Franse periode denken we dan aan “Les militaires reçus à l’Hotel des Invalides”, “Les médaillés de Sainte-Hélène”, of de Vlaamse en Frans-Vlaamse soldatenbrieven uit de Napoleontische tijd. Voor de Tweede Wereldoorlog is er informatie over gefusilleerden, gedeporteerden en gevangenen; over de doden die vielen bij de luchtaanval op de ERLA-fabrieken in Mortsel op 5 april 1943; en natuurlijk over de talrijke joodse families die het slachtoffer werden van het nationaalsocialisme.

Oude kranten vormen een waardevolle bron van informatie over de sociale, culturele en politieke omstandigheden in een bepaalde periode. De berichten in die kranten weerspiegelen niet alleen een bepaalde tijdsgeest, maar bevatten ook praktische informatie over het dagelijkse leven. Interessant is bijvoorbeeld het project “Gescande Oostendse Documenten (G.O.D.)” met een selectie van Nederlandstalige en Franstalige dag- en weekbladen uit Oostende en de kustregio vanaf 1850. Een gelijkaardige bron vormen de “Historische Kranten” met nieuws uit de regio Ieper-Poperinge. Via de website van de Koninklijke Bibliotheek Den Haag kunt u 76 jaargangen van de kranten Het Centrum, De Nieuwe Rotterdamsche Courant, Het Vaderland en Het Volk raadplegen. De Groene Amsterdammer heeft haar eigen historisch archief. En in “De Annonce Revue Index” biedt Rob Kuijsten een overzicht van familieberichten uit Nederlandse en Belgische kranten die verschenen zijn in de Usenet newsgroup soc.genealogy.benelux.

Toen VVF-Brussel ruim vijf jaar geleden met een eigen website startte, hebben we aan die website vrijwel meteen een rubriek met links toegevoegd. Een verzameling betrouwbare en actuele websites die interessant zijn voor de beginnende en de gevorderde genealoog. Eerst werden al die links manueel verzameld en bewaard. Met de migratie van de website naar WordPress werden de links overgezet naar Delicious, een platform dat het toevoegen, maar vooral ook het systematisch indelen van de websites veel gemakkelijker maakte. Ondertussen bevat de Delicious-pagina van VVF-Brussel bijna 700 websites. Tijd dus om daar eens uitgebreid aandacht aan te besteden. Daarom deze reeks “Genealogie en internet”. In elke aflevering besteden we aandacht aan websites in een van de grotere rubrieken op de Delicious-pagina.

Heeft u een link ontdekt die niet meer werkt? Of vond u zelf een website die niet in onze collectie zou misstaan? Laat het ons dan zeker weten via ons contactformulier. Let wel: websites met heel specifieke informatie (bijvoorbeeld bronbewerkingen) over gemeenten buiten het Brusselse gewest nemen we in principe niet op.

Gelukkig bestaan er op het internet tal van webpagina’s die ons wegwijs kunnen maken in het interpreteren en dus begrijpen van oude documenten. In deze alweer tweede aflevering van de reeks "Genealogie en internet" besteden we aandacht aan deze hulpmiddelen bij het genealogisch onderzoek.

Het is altijd interessant om te weten welk beroep een voorvader uitoefende. Maar veel van die beroepen bestaan tegenwoordig niet meer, of het is niet duidelijk wat iemand nu precies deed. Het is ook niet altijd eenvoudig om anderstalige beroepsnamen correct te interpreteren en in hun historische context te plaatsen. In de 19de eeuw was een cabaretier geen humoristische podiumkunstenaar, maar een herbergier.

Ook plaatsnamen zijn vaak niet evident. Oude schrijfwijzen zijn wellicht nog het gemakkelijkst te interpreteren: Merxem is Merksem, Wevelghem is Wevelgem. Maar wat met verfranste of verlatijnste plaatsnamen? Renaix is Ronse (ook vandaag nog), Helenae vicus is Lens in de provincie Henegouwen. Nog logisch, zegt u? Misschien wel. Maar wist u dat Wuest-Herck het huidige Herk-de-Stad (in Belgisch-Limburg) is?

Tijdens de Franse Revolutie werd de republikeinse kalender ingevoerd. Er bestond zelfs een republikeinse klok met tien uren in een dag. Minder opvallend was wellicht de overgang van de juliaanse naar de gregoriaanse kalender: op donderdag 4 oktober volgde vrijdag 15 oktober 1582. Maar de gregoriaanse kalender werd niet overal op hetzelfde ogenblik ingevoerd. In veel protestantse gebieden werd de nieuwe kalender pas rond 1700 aanvaard (waardoor er in bijvoorbeeld Nederland dus een tijdlang twee verschillende kalenders in gebruik waren). Rusland ging zelfs pas in 1917 de gregoriaanse kalender gebruiken. Hierdoor viel de eerste herdenking van de Oktoberrevolutie niet in oktober, maar… in november.

Onze overzeese buren in Groot-Brittannië betalen tegenwoordig nog met ponden en pence. Sinds 1971 weliswaar decimaal. Maar ook in de Lage Landen bestonden er in het verleden verschillende muntstelsels, afhankelijk van de plaats en het tijdstip. Zo was in de Zuidelijke Nederlanden in de 17de en 18de eeuw 1 pond groten Vlaams gelijk aan 1,5 pond groten Brabants. Ook lengtematen verschilden: in het Ancien Régime was in de kasselrij Sint-Winnoksbergen een el 72 cm lang, terwijl die in de meierij Brussel slechts 69,5 cm lang was. Kijken we naar de gewichten, dan zien we dat een pond in Sint-Winnoksbergen 435 gram was en in Brussel 468 gram.

Toen VVF-Brussel ruim vijf jaar geleden met een eigen website startte, hebben we aan die website vrijwel meteen een rubriek met links toegevoegd. Een verzameling betrouwbare en actuele websites die interessant zijn voor de beginnende en de gevorderde genealoog. Eerst werden al die links manueel verzameld en bewaard. Met de migratie van de website naar WordPress werden de links overgezet naar Delicious, een platform dat het toevoegen, maar vooral ook het systematisch indelen van de websites veel gemakkelijker maakte. Ondertussen bevat de Delicious-pagina van VVF-Brussel bijna 700 websites. Tijd dus om daar eens uitgebreid aandacht aan te besteden. Daarom deze reeks “Genealogie en internet”. In elke aflevering besteden we aandacht aan websites in een van de grotere rubrieken op de Delicious-pagina.

Heeft u een link ontdekt die niet meer werkt? Of vond u zelf een website die niet in onze collectie zou misstaan? Laat het ons dan zeker weten via ons contactformulier. Let wel: websites met heel specifieke informatie (bijvoorbeeld bronbewerkingen) over gemeenten buiten het Brusselse gewest nemen we in principe niet op.

Op de achterkant van de foto staat in blauwe inkt: “Départ de juifs, 8 août 1942″. De foto werd ergens tussen Mechelen en Auschwitz genomen. In België liep het spoortraject naar het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau normaal van Mechelen naar Leuven, Luik, en dan via Aken verder Duitsland in. Soms liep het traject ook over Brussel.

Départ de juifs, 8 août 1942

Herman Van Goethem weet al veel over deze foto behalve de locatie waar zij is genomen. Belangrijk bij het bepalen van de locatie is het hek dat achteraan op de foto te zien is. Het gaat om een breed en hoog oudijzeren hek met een soort neogotisch motief.

Van Goethem heeft tot nu toe nog geen bruikbare informatie gekregen. Weet u waar de foto werd genomen, of beschikt u over meer informatie om de locatie te bepalen, neem dan contact met:

info@kazernedossin.eu
Kazerne Dossin
Sint-Katelijnestraat 139
2800 Mechelen

Een grotere versie van de foto kunt u bekijken op de website van Kazerne Dossin. Op DeRedactie.be en Radio 2 kunt u curator Herman Van Goethem over de foto horen vertellen.

Ondertussen bevat de Delicious-pagina van VVF-Brussel bijna 700 websites. Tijd dus om daar eens uitgebreid aandacht aan te besteden. Daarom deze nieuwe reeks “Genealogie en internet”. In elke aflevering besteden we aandacht aan websites in een van de grotere rubrieken op de Delicious-pagina.

De voornaamste rubrieken met links kunnen rechtstreeks via de website van VVF-Brussel worden geraadpleegd. Aan de rechterkant van de website bevindt zich een blauw-paars-rode woordenwolk. Elk van de woorden in de wolk komt overeen met een rubriek. Wie op een woord klikt, komt automatisch terecht op de gekozen rubriek in de Delicious-pagina. Daarna kunt u zelfs rubrieken combineren om het resultaat te verfijnen en precies de websites te vinden die u zoekt. Wilt u minder voorkomende rubrieken bekijken? Dan vertrekt u beter rechtstreeks op de Delicious-pagina van VVF-Brussel.

In de eerste aflevering van deze reeks besteden we aandacht aan een aantal interessante fora waar u vragen met betrekking tot genealogie of genealogisch getinte onderwerpen kunt stellen. U kent wellicht al de provinciale groepen op Yahoo! die destijds door de VVF (nu Familiekunde Vlaanderen) werden ingericht. Maar er zijn er veel meer. Zelfs buitenlandse.

De Nederlandse fora zijn min of meer gestructureerd zoals de Vlaamse: voor bijna elke Nederlandse provincie is er een forum. Maar er zijn ook enkele meer algemene fora, die bijvoorbeeld de hele Benelux omvatten, en zelfs een forum dat specifiek gericht is op de uitwijking vanuit Vlaanderen en Nederland in de 16de eeuw.

De Franse fora zijn algemener. Zo is er bijvoorbeeld een forum voor heel Frankrijk en Zwitserland, maar ook een forum voor Nord-Pas-de-Calais.

Ook de Duitse fora zijn algemener, maar voor bijvoorbeeld Lotharingen en de voormalige Duitse gebieden zijn er afzonderlijke fora.

Er zijn ook fora die eerder thematisch dan geografisch georiënteerd zijn, bijvoorbeeld over de geschiedenis van het Belgische leger, over de gedeporteerden in de Tweede Wereldoorlog, over genealogische software of heraldiek.

Heeft u een link ontdekt die niet meer werkt? Of vond u zelf een website die niet in onze collectie zou misstaan? Laat het ons dan zeker weten via ons contactformulier. Let wel: websites met heel specifieke informatie (bijvoorbeeld bronbewerkingen) over gemeenten buiten het Brusselse gewest nemen we in principe niet op.

De federale politie bewaart personeelsdossiers van ex-leden van de vroegere Rijkswacht (burgers en rijkswachters). In dergelijke dossiers zit meestal een stamboekuittreksel (een korte beschrijving van de carrière) en soms ook andere documenten (huwelijkstoestemming, militair zakboekje met foto, een tuchtdossier, medische gegevens, correspondentie,…). Om een dossier in te zien kunt u een aanvraag doen bij de federale politie met het formulier dat u hier kunt downloaden. Persoonlijke gegevens worden enkel verstrekt aan directe familieleden (cf. de wet op de openbaarheid van bestuur en de wet betreffende de bescherming van de persoonlijke levenssfeer).

Voor wat betreft de gerechtelijke politie ligt de zaak blijkbaar moeilijker. De personeelsdienst van de huidige federale politie heeft de dossiers ontvangen van de agenten die op 1 januari 2001 (het jaar waarin de eengemaakte politie officieel is beginnen functioneren, nl. op 1 april 2001) in actieve dienst waren. De oudere dossiers zijn in principe niet bij de federale politie aanwezig, maar zouden volgens mevrouw Francis ofwel bij de federale overheidsdienst (FOD) Justitie worden bewaard, of anders zijn overgedragen aan het Algemeen Rijksarchief.

We hebben navraag gedaan bij Harald Deceulaer, hoofd van het Rijksarchief Brussel (Anderlecht), om te weten te komen waar de oudere personeelsdossiers van de gerechtelijke politie worden bewaard. Wordt vervolgd.

Familiekunde Vlaanderen werd ondertussen ook erkend als landelijke organisatie voor volkscultuur onder het nieuwe Cultureel-erfgoeddecreet. Door deze erkenning en subsidiëring blijft de werking van de vereniging voor de periode 2012-2016 verzekerd. Dit zal ons in staat stellen om onze opdracht te blijven vervullen en zoveel mogelijk mensen te laten kennismaken met de zeer boeiende wereld van de familiegeschiedenis.

Voor de werking van onze vereniging heeft deze structurele vereenvoudiging alleen maar voordelen. Wie informatie wenst omtrent familiegeschiedenis, genealogie, genetisch migratieonderzoek of heraldiek in Vlaanderen en Brussel kan zich nu richten tot één aanspreekpunt. Bovendien werd gekozen voor een naam die analoog is aan de twee andere grote cultureel-erfgoedorganisaties, met name Heemkunde Vlaanderen en Volkskunde Vlaanderen. Dit zal de naambekendheid ongetwijfeld vergroten waardoor meer mensen kunnen kennismaken met familiegeschiedenis.

Uw Brusselse VVF-afdeling is een onafhankelijke vzw en kan dus niet zonder meer een naamswijziging doorvoeren. Aan de algemene vergadering van VVF-Brussel die in maart 2012 samenkomt, zal het voorstel worden voorgelegd om de vereniging om te dopen tot Familiekunde Brussel. Andere provinciale en regionale afdelingen in Vlaanderen zullen wellicht hun naam overeenkomstig aanpassen. De naamswijziging heeft wel heel wat praktische gevolgen. Ook websites, briefhoofden, stempels, brochures… zullen aangepast moeten worden. Dit vraagt natuurlijk de nodige inspanningen van onze vrijwilligers die in het bestuur actief zijn.

Over uw lidmaatschap hoeft u zich geen zorgen te maken. Wie zijn lidgeld betaalt, blijft natuurlijk lid. De lidkaarten voor 2012 zijn reeds opgesteld met de benaming Familiekunde Vlaanderen.

De aanpak is gefaseerd. In afwachting van het ogenblik dat er een min of meer volwaardige basiscollectie m.b.t. genealogie is opgebouwd, kunt u al bij ons terecht voor advies over uw stamboomonderzoek. De consultdagen zijn in principe voorzien op de laatste zaterdag van elke maand, de schoolvakanties uitgezonderd. Momenteel zorgen de bestuursleden van VVF-Brussel bij toerbeurt voor de permanentie. Om de werking uit te breiden hopen we in de toekomst ook op andere vrijwilligers een beroep te kunnen doen. We doen langs deze weg dan ook een oproep aan iedereen – en met name aan onze Brusselse leden – die zijn steentje wil bijdragen.

De werken van het documentatiecentrum van VVF-Brussel worden door de bibliothecaris van het AMVB in de Adlib-catalogus van het archief en museum ingevoerd. Het betreft momenteel een kleine eigen collectie van VVF-Brussel en een genealogische nalatenschap van de bekende Brusselse onderzoeker Leo Lindemans die in 2008 op 85-jarige leeftijd overleed. In de leeszaal waar het consult plaatsvindt staat ook de eigen handbibliotheek van het AMVB ter beschikking. De klemtoon van die handbibliotheek ligt op de geschiedenis van Brussel en bekende Brusselaars. VVF-Brussel zal deze collectie aanvullen met werken van algemeen genealogisch belang en met genealogische werken en documentatie met betrekking tot haar werkgebied, alle 19 gemeenten van het Brusselse gewest.

U vindt het Archief en Museum voor het Vlaams leven te Brussel op de Arduinkaai 28 (vlakbij de Koninklijke Vlaamse Schouwburg) in Brussel. De metrohaltes IJzer (lijn 2 en 6) en Sint-Katelijne (lijn 1 en 5) bevinden zich op 5 minuten wandelen van het AMVB.

In 2011 kunt u op de volgende zaterdagen telkens van 10.00 tot 16.00 uur bij ons terecht in de leeszaal van het AMVB: zaterdag 25 juni (met rondleiding in het AMVB), zaterdag 24 september, zaterdag 29 oktober en zaterdag 26 november. Tenzij u stukken uit de gesloten bibliotheek of uit het archief van het AMVB zelf wenst te raadplegen, is een afspraak maken niet nodig. Opgelet: voor de rondleiding op zaterdag 25 juni moet u zich wel inschrijven

De minuten en repertoria van de volgende 14 notarissen werden overgebracht: Jean Baptist Jacobs (periode 1815-1843), Jean Joseph Felix Jacobs (periode 1843-1869), Leon Jacobs (periode 1869-1907), Georges Jacobs (periode 1907-1937), Emile Lamal (periode 1900-1926), Anatole De Keersmaeker (periode 1925-1931), Robert De Keersmaeker (periode 1931-1933), Charles Moureaux (periode 1932-1965), Jules Marescaux (periode 1925-1934), Jean De Wael (periode 1934-1958), Leopold Stoppie (periode 1928-1934), Arthur Feront (periode 1933-1944), G. Claes (periode 1905-1938) en J. Nerincx (periode 1938-1957).

Het Rijksarchief te Anderlecht ontving bovendien een aanvulling van het archief van de Sint-Katelijnekerk in Brussel (1811-1958), de doop- en huwelijksregisters van de Onze-Lieve-Vrouw kerk van Goede Bijstand (1798-1902) en het archief van de kerkfabriek van Sint-Jozef in Evere (deze kerk werd gebouwd in 1903, het archief belicht het kerkelijk leven in de parochie tot 1995).

De databank bevatte al miljoenen gegevens en wordt voortdurend aangevuld met gegevens die afkomstig zijn van de vele vrijwilligers die de akten analyseren.

Voor Brussel zijn onlangs bijna 40.000 dopen en 81.000 overlijdens uit 18de-eeuwse parochieregisters toegevoegd. Ook werden 85.000 namen uit huwelijksakten ingevoerd uit de periode vóór 1700. Deze gegevens werden ingevoerd door drie vrijwilligers.

Wenst u ook uw opzoekingswerk via deze weg ter beschikking stellen aan andere onderzoekers? Hiervoor kan u contact opnemen met het diensthoofd van het Rijksarchief dat u regelmatig bezoekt.

Om in te spelen op de steeds terugkerende vragen over vertalingen en (ver)oude(rde) begrippen, schreef Rik Degraef een genealogisch lexicon Frans-Nederlands en Nederlands-Frans (beide delen in één volume). En het is met genoegen dat VVF-Brussel dit werk van haar oud-bestuurslid publiceert en ter beschikking stelt van de vele familiekundigen.

In zijn Woord vooraf schrijft auteur Rik Degraef dat het lexicon twee doelen heeft. Allereerst wil het onervaren genealogen helpen bij de meest voor de hand liggende genealogische documenten die enerzijds in het Frans, anderzijds in het Frans werden opgesteld. Daarnaast wil het lexicon een bijdrage leveren om de koele, traditionele genealogie om te toveren tot een warme familiegeschiedenis. Met dat doel werden talrijke voetnoten opgenomen die de eigen ervaringen van de auteur vertolken. Die moeten de lezer aansporen om zich verder te informeren over allerlei situaties en gebruiken. En dankzij die opgedane achtergrondinformatie zullen de gestorven familieleden als het ware herleven als mensen van hun tijd.

La partie ‘Nederlands-Frans’ n’est pas la version miroir de la partie ‘Frans-Nederlands’. Les sources sont d’ailleurs différentes parce qu’elles sont constituées de documents en langue néerlandaise. Les entrées et les segments de phrase sont présentés comme ils se rencontrent dans de nombreux actes actuels ou anciens, sans modification de leur orthographe ni de leur structure. Un francophone ne perdra pas son temps à rechercher un mot dans son contexte. Les dictionnaires bilingues modernes ne contiennent généralement pas de termes vieillis ou disparus de l’ usage. Les notes de fin de texte ont été rédigées en français parce qu’elles concernent davantage les francophones.

U kunt het genealogisch lexicon bestellen via ons contactformulier en overschrijving van het juiste bedrag op ons rekeningnummer m.v.v. “genealogisch lexicon” en het aantal exemplaren. Voor verzending binnen België betaalt u 7,50 euro (verzending inbegrepen). Voor het buitenland (Europa + rest van de wereld) betaalt u 11,50 euro (verzending inbegrepen). Het rekeningnummer van VVF-Brussel vzw vindt u op onze contactpagina. Indien u de gids zelf ter plaatse afhaalt en betaalt tijdens een van onze activiteiten, bedraagt de prijs 5,00 euro.